Erotizm ve Gerilimin Başrolde Olduğu Kubrick’in Son Filmi “Eyes Wide Shut” Hakkında Bilmeniz Gereken Detaylar
Efsane direktör Stanley Kubrick’in hem son sineması olması hem de epeyce çarpıcı sahneler barındırması açısından Eyes Wide Shut (Gözü Tamamen Kapalı), sinema dünyasında başka bir yerde konumlanmıştır.
Senaryosunu Frederic Raphael ve Kubrick birlikte yazdığı sinema, bayan erkek bağlantılarına dair derinlerde yatan hisleri metaforik bir formda anlatır.
Bill Harford ve eşi Alice Harford, dışarıdan mükemmel bir evlilikleri var üzere görünen keyifli bir çifttir. Bir gün bir davette Alice’in başka erkeklerle yakınlaşmasını gören Bill bu duruma bir yandan sinirlenirken bir yandan da dizginleyemediği garip duygular hissetmeye başlar.
İnsanın içindeki derin arzuların ortaya çıkışını erotizm ve gerilim unsurlarıyla anlatan Kubrick’in son işi Eyes Wide Shut filmini yakından inceleyelim. Metaforlar ve bâtın iletilerle harikulâde bir ayrıntıcılıkla ortaya konan bu sinemaya dair öğrenecek çok şey var.
Stanley Kubrick, sineması teslim ettikten dört gün sonra vefat etmiştir.
Film, efsanevi direktör Kubrick’in son filmidir. Yönetmen, filmini beyazperdede göremeden 7 Mart 1999’da hayata gözlerini yummuştur.
Film, Schnitzler’ın 1926 yılında yayınlanan “Rüya Romanı” isimli eserinden uyarlanmıştır.
Arthur Schnitzler, Sigmund Freud’un yakın arkadaşıydı bu sebeple onun tesiri yapıtlarında de kendini göstermiştir. Konuşmaların kesik kesik olması, kıssanın güya bir düş içinde geçiyor olması bunun en büyük göstergeleridir.
Film kitapla birebir ilerlemiyor.
Kitap ile sinema ortasındaki en büyük fark karakter isimlerinin değiştirilmesidir. Karakterlerin kitaptaki isimleri Albertina ve Fridolin iken filmde William ‘Bill’ ve Alice Harford olarak karşımıza çıkar.
Bunun yanı sıra kitapta bayan erkek alakalarının daha ferdî bir yerden ele alındığını görüyoruz. Sinema ise bu alakayı bâtın topluluklar ile ilişkilendirerek sunuyor.
Gizli topluluklar demişken Kubrick’in İlluminati ile olan bağlantısını duymuşsunuzdur.
Dr. Strangelove, A Clockwork Orange gibi sinemalarında de bu bağa dair semboller yer almakla bir arada bu iddialar Eyes Wide Shut ile tavan yapar.
Filmdeki her şey o meşhur ayin sahnesi ile alakalıdır.
Burada direktör, bir Ortodoks bir de Hindu ilahisinin karıştırılmış halini izleyiciye sunar. Lakin bu melodi tersten okunmaktadır. Aslında satanist ayinlerde de Tanrı’ya karşı bir tavır koymak için ritüeller tersten başlayarak yapılır.
Filmin ilk sahnesinde iki kolon arasında görünen Nicole Kidman’ın çabucak solunda raket dikkati çeker.
Masonluğu sembolize eden bu kolonların Hz. Süleyman’ın Tapınağı’ndan alındığına inanılmakta.
Çift, Noel partisine gittiklerinde de neredeyse her sahnede sekiz köşeli yıldız dikkatleri çeker.
Birçok farklı din ve inançta yer edinen bu yıldız da Kubrick’in şuurlu formda sahnelerine aldığı bir semboldür.
Kubrick, oyuncularla sinemanın ne kadar süreceğini belirtmeden anlaşmıştır.
Mükemmelliyetçi tavrı ile bilinen direktör için her sahne içine sindiği formda tamamlanmalıdır. Bu sebeple sinemanın takımından çekim alanına yakın bir yerde konut tutmalarını bile istemiştir.
Hatta o denli ki bir sahnenin yüze yakın sefer çekildiği argüman ediliyor.
Dr. William’ın bir kapıdan içeri girdiği sahne tam 95 kere çekilmiştir.
Sydney Pollack ve Tom Cruise’nin bilardo sahnesi de birebir biçimde üç hafta sürmüştür.
Toplam on üç dakika gösterilen sahne de 200 defa çekilmiştir.
Filmin iki ana karakterini canlandıran Tom Cruise ve Nicole Kidman o yıllarda gerçek hayatta da evlilerdi.
Days of Thunder sinemasının çekimlerinde tanışan çift 1990 yılında evlendikten sonra bir kız bir de erkek çocuk evlat edinmişler ancak 2001 yılında boşanmışlardı.
Filmde Bill Harford ve Alice Harford çiftinin ortasındaki sıcak münasebetler için Kubrick farklı bir gayret sarf etmiştir.
İkili ortasındaki arzuyu seyirciye daha uygun hissettirmek isteyen direktör, vakit zaman kapalı set halinde çalışmış ve ikilinin doğal anlarını yakalamaya çalışmıştır. Öteki yandan Alice’in diğer bir erkekle seviştiği sahne için Tom Cruise setten uzaklaştırılmış ve yaşanan sahneler hakkında da bilgi alması engellenmiştir. Böylelikle kıskançlık hissinin da en tansiyonlu halde hissedilmesini amaçlamıştır.
İnsanın cinsellik ve saldırganlık üzere dürtülerinin en çok hayallerde kendini gösterdiğini düşünen Freud bakış açısıyla sinemada de bu sembollere sıkça rastlanmaktadır.
Film tıpkı vakitte Freud’un öğrencisi olan Lacan’ın görüşleri çerçevesinde ‘bilinçdışı, tekrarlama, aktarım, öteki’ kavramları ile de okunmaya hayli müsaittir.
Kubrick’in eşinin filme özel yaptığı tablo da fon olarak kullanılıyor.
Mand isimli kadının koltukta çıplak ve yarı baygın yattığı sahnede, arkada görünen resim tıpkı Mandy ile aynı pozdadır. Bu tablo Kubrick’in eşi Christiane Kubrick tarafından sinemaya özel olarak yapılmıştır.
Yalnız bu tablonun değil sinemadaki tüm fotoğrafların de özel olarak yapıldığı Kubrick’n ayrıntıcı yanını özetliyor.
Filmdeki cameo imgeleri bir epey fazladır.
Cameo imaj, sinema, oyun, televizyon üzere sanatlarda beşerler tarafından bilinen birinin kamerada şuurlu olarak gösterilmesidir. Kubrick bu prosedür ile seyirci ve kurgu kıssa ortasındaki görünmez duvarı kaldırarak inandırıcılığı arttırmayı amaçlamıştır.
Doktorun muayenehanesine gelen bayan ve oğlu, Kubrick’in kızı ve torunudur.
Filmdeki Lisa karakteri ise gerçekte set dekoratörüdür.
Filmdeki kitapçı ise Kubrick’in asistanı Emilio D’Alessandro’dur.
Sonata Cafe’de Bill’in karşı masasında görünen kişi ise Kubrick’in kendisidir.
Gerçek ve kurgu ortasında yıkılan öteki bir duvar ise Mentmore Malikanesi’dir.
Mentmore Towers 1800’lü yıllarda Rothschild ailesi tarafından inşa edilmiştir. O periyot saklı yapılan maskeli partiler bir oldukça gündemdeydi. Sinemada de maskeli partilerin burada yapılıyor olmasının manası, direktörün gerçekliği daha güzel hissettirmeyi amaçlamasıdır.
Maskeler ise sinemadaki en güçlü metaforlardan birisi.
Hikâye New York’ta geçse de çekimler orada yapılmadı.
Kubrick’in uçak korkusu olduğu için New York’a gidemedi ve bu yüzden New York’u andıran bir set hazırlanmıştır ve çekimler Londra’da tamamlanmıştır.
Filmdeki en güçlü mesajlardan biri “gökkuşağı” ile veriliyor.
Partide Bill’in nereye gidiyoruz sorusuna ‘gökkuşağının bittiği yere’ biçiminde bir karşılık geliyor. Elbette gökkuşağının sonu ulaşılması imkansız bir yerdir. Emsal halde, Eyes Wide Shut, dileğin uçsuz bucaksız düzmece vaadini ve imrendiğimiz şeyi elde ettiğimizde, tahminen de doldurmak istediğimiz gerçek boşluk ve açlığın tatmin edilememesi nedeniyle oluşan hayal kırıklığını söz eder.
Bill’in kostüm almak için gittiği mekanın adının ‘Rainbow’ olması da bu fikri güçlendiren bir unsur. Buradaki satıcı kız da ayinde yer almaktadır.
Gökkuşağı gibi ayna da hipnoz metaforlarından biridir.
Filmin fragmanında tam 90 saniye gösterilen ancak filmde yalnızca 20 saniye yer alan ayna sahnesi, yine psikanaliz ile okunmaya müsaittir. Lacan’ın ayna teorisinde nazaran, aynadaki ben ile gerçek ben birebir değildir. Bu metafor ile aynadaki yansıma üzerine sanal bir benlik imgesi kurulur.
Partiye giriş sözü ise Kubrick’in klasik müzik aşkından geliyor.
Bu maskeli partiye girebilmek için parola ‘Fidelio’dur. Nasıl ki Otomatik Portakal filminde Beethoven da adeta bir başroldür, bu filmde de sanatçının 1971 yılında bestelediği tek operası kendine yer bulur. Sadakat anlamına gelen kelime, ayin ve özel bir partide yaşananların orada kalmasını hatırlatmak amacıyla oldukça manidardır.
Aynı zamanda Mozart’ın Requiem kesimi da Bill’in o gizemli kadının aşırı dozdan öldüğü sahnede çalar.
Kubrick’ten kalan son replik ise “fuck” olmuştur.
Erotizm ve tansiyonun enteresan seyahatinden geçen çift, son sahnede artık tüm isteklerini ortaya çıkarmış durumdadırlar.
Alice’in ‘bir an evvel yapmamız gereken bir iş var’, ‘sevişmek’ repliği filmin etkileyici bir şekilde sonlanmasını sağlamıştır.
Filmin Kubrick’in öbür yapıtlarıyla ortasındaki bağlar de onun ne kadar ayrıntıcı biri olduğunun ispatıdır.
Alice’in yatarken yanında duran maske, Barry Lyndon’daki maskenin ta kendisidir.
Diğer bir münasebet ise, ikilinin oteldeki oda numaraları C-Room 114 formundadır. Bu numara birebir zamanda Dr. Strangelove sinemasında bombanın üzerinde muharrir. Yeniden tıpkı numara A Clockwork Orange’da Alex’in ilacını aldığı şişede de yazmaktadır.
Abigail Good tarafından canlandırılan gizemli bayan, Cate Blanchett tarafından seslendirilmiştir.
